Kiến ba khoang là loài côn trùng mà nhiều gia đình ở Hà Nội lo nhất vào mùa nóng ẩm: chỉ một con bị đập lên da lúc ngủ là sáng hôm sau có thể nổi vết đỏ, phồng rát. Điều khiến nhiều người bất ngờ là chúng vào được cả căn hộ chung cư, không chỉ nhà gần ruộng.
Tôi là Tùng Nguyễn, kỹ sư trưởng thi công của Rèm tổ ong Đại Phát. Bài này tóm tắt những gì nên biết về kiến ba khoang từ nguồn công khai, rồi đi vào phần chúng tôi làm hằng ngày: chặn chúng ở cửa.
Tóm tắt nhanh
- Không cắn, không đốt: dịch cơ thể chứa pederin gây viêm da khi con kiến bị dập lên da.
- Bị đèn hút vào buổi tối: nên giảm ánh sáng lọt ra ngoài và đóng lưới các ô đang mở.
- Gặp trên da thì thổi hoặc gạt nhẹ đi, không đập, không chà.
- Chặn tại cửa: lưới chống muỗi đóng kín mép cho cửa sổ, cửa ban công hay mở buổi tối.
Kiến ba khoang là gì, có nguy hiểm không?
Kiến ba khoang (chi Paederus) là loài côn trùng nhỏ, thân mảnh, màu đen xen cam. Theo Wikipedia tiếng Việt, chúng không đốt hay cắn, nhưng dịch trong cơ thể có chất pederin; khi con kiến bị dập lên da, chất này gây viêm da với vết đỏ, phồng rộp, rát. Ở ngoài đồng, chúng là loài săn rầy có ích; vấn đề chỉ phát sinh khi chúng vào nhà và tiếp xúc với người.
Vì sao kiến ba khoang bay vào nhà, kể cả chung cư?
Kiến ba khoang hoạt động ban ngày và bị đèn sáng thu hút sau khi trời tối (Wikipedia: Paederus). Căn hộ có cửa kính lớn sáng đèn, ban công mở cửa buổi tối, nhất là gần ruộng lúa, bãi cỏ, ven sông, trở thành điểm đến của chúng. Chúng bay được, nên tầng cao không phải lá chắn.
Những tình huống chúng tôi hay nghe khách kể: mở cửa ban công cho mát lúc tối, bật đèn phòng khách; ngủ với cửa sổ mở và đèn ngủ; phơi quần áo ngoài ban công đến tối rồi mang vào.
Cách chặn kiến ba khoang vào nhà
- Giảm ánh sáng lọt ra ngoài buổi tối: kéo rèm các ô kính, tắt đèn ở phòng có cửa đang mở, để đèn ban công cách xa cửa ra vào. Rèm tổ ong vải dimout hoặc blackout giữ ánh sáng trong phòng tốt hơn rèm mỏng, xem chọn vải dimout hay blackout.
- Đóng lưới các ô cửa đang mở: lưới chống muỗi đóng kín mép giúp hạn chế kiến ba khoang và côn trùng bay vào mà vẫn có gió.
- Thu quần áo trước khi trời tối và giũ kỹ trước khi mang vào phòng.
- Kiểm tra giường, gối, màn trước khi ngủ vào những đợt thấy kiến ba khoang nhiều.
| Vị trí trong căn hộ | Nên làm |
|---|---|
| Cửa ban công phòng khách | Cửa lưới dạng xếp; buổi tối kéo rèm cửa kính |
| Cửa sổ phòng ngủ | Cửa lưới tự cuốn lọt lòng; rèm cản sáng khi bật đèn |
| Lô gia phơi đồ | Thu đồ trước khi tối; lắp lưới nếu lô gia thông vào bếp |
| Ô thoáng nhà vệ sinh | Khung lưới cố định bắt vít |
Cửa lưới dạng xếp cho bộ cửa đi nhiều cánh: buổi tối kéo lưới, mở kính vẫn có gió
Gặp kiến ba khoang trên người thì làm gì?
- Thổi hoặc gạt nhẹ con kiến ra, không đập, không chà lên da.
- Nếu đã lỡ dập, rửa ngay vùng da bằng nước sạch và xà phòng, tránh đưa tay lên mắt.
- Vết đỏ, phồng rộp lan rộng, gần mắt hoặc ở trẻ nhỏ thì nên đi khám để được hướng dẫn điều trị.
Phần này chỉ là lưu ý thông thường; mọi chỉ định điều trị cần theo bác sĩ.
Chi phí lắp lưới cho căn hộ
Giá tham khảo tại Hà Nội: tự cuốn 500.000 – 650.000 đ/m²; dạng xếp 650.000 – 850.000 đ/m²; dạng lùa, cửa chính 550.000 – 1.050.000 đ/m²; khung cố định, cánh mở 500.000 – 1.050.000 đ/m²; kết hợp rèm tổ ong 750.000 – 1.950.000 đ/m². Đơn giá đã gồm vật tư, sản xuất và lắp đặt, chưa gồm VAT; ô dưới 1 m² tính tròn 1 m²; các huyện, thị xã ngoại thành cộng 50.000 đ/m².
Ví dụ căn hộ có cửa ban công 1,6 × 2,2 m (dạng xếp, khoảng 2.288.000 – 2.992.000 đ) và hai cửa sổ phòng ngủ 1,2 × 1,4 m (tự cuốn, khoảng 1.680.000 – 2.184.000 đ cho cả hai): tổng khoảng 4,0 – 5,2 triệu đồng. Căn hộ chung cư lắp lọt lòng vào khung nhôm sẵn có, không khoan ra mặt ngoài tòa nhà, xem cửa lưới ban công chung cư.
Câu hỏi thường gặp
Kiến ba khoang có cắn hay đốt không?
Không. Kiến ba khoang không cắn hay đốt, nhưng dịch cơ thể chứa chất pederin gây viêm da khi con kiến bị dập lên da.
Vì sao kiến ba khoang vào được căn hộ chung cư?
Chúng bay được và bị đèn sáng thu hút sau khi trời tối, nên căn hộ sáng đèn, mở cửa ban công buổi tối vẫn có thể có kiến ba khoang, nhất là gần ruộng, bãi cỏ, ven sông.
Làm sao để kiến ba khoang không vào nhà?
Giảm ánh sáng lọt ra ngoài buổi tối bằng rèm và tắt đèn gần cửa đang mở, đóng lưới chống muỗi kín mép cho các ô cửa đang mở, thu quần áo trước khi tối.
Lưới chống muỗi có chặn được kiến ba khoang không?
Lưới chống muỗi đóng kín mép giúp hạn chế kiến ba khoang và côn trùng bay vào qua ô cửa đang mở. Lưới cần lắp đủ các ô hay mở buổi tối và không có khe hở ở mép.
Gặp kiến ba khoang trên da phải làm sao?
Thổi hoặc gạt nhẹ ra, không đập, không chà. Nếu đã dập, rửa ngay bằng nước sạch và xà phòng; vết tổn thương lan rộng, gần mắt hoặc ở trẻ nhỏ nên đi khám.
